De richtingaanwijzer is verplicht in meer situaties dan alleen bij links- of rechtsaf slaan. De wet noemt ook wegrijden, invoegen, uitvoegen, wisselen van rijstrook en andere belangrijke zijdelingse verplaatsingen.
Het korte antwoordJe geeft een teken voordat je afslaat. Bestuurders van motorvoertuigen en bromfietsers moeten daarnaast richting aangeven bij wegrijden, het inhalen van een andere bestuurder van een motorvoertuig, het oprijden en verlaten van de doorgaande rijbaan, het wisselen van rijstrook en iedere andere belangrijke zijdelingse verplaatsing. Richting aangeven geeft je nooit het recht om als eerste te gaan.
Een knipperlicht heeft één taak: andere weggebruikers laten zien welke beweging je wilt maken. Het verandert de voorrangsregels niet. Zet je de richtingaanwijzer aan om van rijstrook te wisselen, dan moet je nog steeds wachten totdat je die manoeuvre zonder hinder voor het overige verkeer kunt uitvoeren.
De twee wettelijke regels naast elkaar
De verplichting staat op twee plaatsen in het Reglement verkeersregels en verkeerstekens 1990, het RVV 1990. Artikel 17 gaat over afslaan. Artikel 55 noemt de andere situaties waarin een teken verplicht is.
Overzicht
- Situatie: Linksaf of rechtsaf slaan Wie moet een teken geven?: Alle bestuurders Hoe?: Met de richtingaanwijzer of met de arm, vóór het afslaan Wettelijke basis: RVV 1990, artikel 17 lid 2
- Situatie: Wegrijden Wie moet een teken geven?: Bestuurders van motorvoertuigen en bromfietsers Hoe?: Motorvoertuig: richtingaanwijzer. Bromfiets: richtingaanwijzer of arm Wettelijke basis: RVV 1990, artikel 55
- Situatie: Een andere bestuurder van een motorvoertuig inhalen Wie moet een teken geven?: Bestuurders van motorvoertuigen en bromfietsers Hoe?: Motorvoertuig: richtingaanwijzer. Bromfiets: richtingaanwijzer of arm Wettelijke basis: RVV 1990, artikel 55
- Situatie: De doorgaande rijbaan oprijden of verlaten Wie moet een teken geven?: Bestuurders van motorvoertuigen en bromfietsers Hoe?: Motorvoertuig: richtingaanwijzer. Bromfiets: richtingaanwijzer of arm Wettelijke basis: RVV 1990, artikel 55
- Situatie: Van rijstrook wisselen Wie moet een teken geven?: Bestuurders van motorvoertuigen en bromfietsers Hoe?: Motorvoertuig: richtingaanwijzer. Bromfiets: richtingaanwijzer of arm Wettelijke basis: RVV 1990, artikel 55
- Situatie: Een andere belangrijke zijdelingse verplaatsing Wie moet een teken geven?: Bestuurders van motorvoertuigen en bromfietsers Hoe?: Motorvoertuig: richtingaanwijzer. Bromfiets: richtingaanwijzer of arm Wettelijke basis: RVV 1990, artikel 55
Richting aangeven bij afslaan
Wil je linksaf of rechtsaf, dan geef je vóór het afslaan een teken met de richtingaanwijzer of met je arm. Deze regel geldt voor alle bestuurders. Een fietser valt juridisch ook onder het begrip bestuurder en gebruikt daarvoor een richtingaanwijzer of de arm.
Afslaan brengt nog een tweede regel mee. Volgens artikel 18 moet een afslaande bestuurder het verkeer voor laten gaan dat hem op dezelfde weg tegemoetkomt of dat zich naast hem, links dicht achter hem of rechts dicht achter hem bevindt. Sla je linksaf terwijl een tegemoetkomende bestuurder op hetzelfde kruispunt rechtsaf slaat, dan laat je die bestuurder voorgaan. Voor bestuurders van een tram gelden de uitzonderingen uit artikel 18 lid 3.
Let op het verschilHet teken kondigt je afslag aan. Artikel 18 bepaalt vervolgens welk verkeer je moet laten voorgaan. Een richtingaanwijzer verandert die volgorde niet.
Wegrijden, invoegen, uitvoegen en wisselen van rijstrook
Artikel 55 verplicht bestuurders van motorvoertuigen en bromfietsers om ook bij deze bewegingen een teken te geven. Een automobilist of motorrijder gebruikt de richtingaanwijzer. Een bromfietser mag de richtingaanwijzer of de arm gebruiken.
Veel van deze bewegingen zijn tegelijk een bijzondere manoeuvre. Artikel 54 noemt onder meer wegrijden, van de invoegstrook de doorgaande rijbaan oprijden, van de doorgaande rijbaan de uitrijstrook oprijden en van rijstrook wisselen. Wie zo'n manoeuvre uitvoert, moet het overige verkeer voor laten gaan.
1Kijk naar het overige verkeer
Beoordeel eerst of je de beweging kunt uitvoeren zonder het overige verkeer te hinderen.
2Geef het verplichte teken
Maak duidelijk welke zijdelingse beweging je van plan bent te maken.
3Voer de manoeuvre veilig uit
Begin pas wanneer het overige verkeer ongehinderd zijn weg kan vervolgen.
Inhalen: let op de precieze formulering
Artikel 55 noemt uitdrukkelijk het inhalen van een andere bestuurder van een motorvoertuig. Daarnaast blijft de richtingaanwijzer verplicht wanneer het inhalen gepaard gaat met een rijstrookwissel of een andere belangrijke zijdelingse verplaatsing.
Bij een afbeelding kijk je daarom niet alleen naar wie wordt ingehaald. Controleer ook of het voertuig van rijstrook wisselt of duidelijk zijwaarts opschuift. De feitelijke beweging bepaalt welke verplichting van toepassing is.
Een knipperlicht geeft geen voorrang
Dit is de belangrijkste valkuil bij wegrijden en wisselen van rijstrook. De bestuurder laat met het knipperlicht zijn voornemen zien, maar artikel 54 blijft gelden. Het overige verkeer moet ongehinderd verder kunnen rijden.
Staat een auto langs de rijbaan geparkeerd en wil de bestuurder wegrijden? Dan moet die bestuurder richting aangeven én het overige verkeer voor laten gaan. Rijdt een auto op de doorgaande rijbaan en wil de bestuurder naar een andere rijstrook? Dan geldt dezelfde combinatie: teken geven en wachten totdat de rijstrookwissel kan worden uitgevoerd zonder het overige verkeer te hinderen.
Onthoud ditEen teken laat je plan zien. De verkeersregel bepaalt wie eerst gaat.
Zo pak je een verkeerssituatie stap voor stap aan
- Benoem de beweging. Gaat de bestuurder afslaan, wegrijden, invoegen, uitvoegen, inhalen of van rijstrook wisselen?
- Controleer of een teken verplicht is. Gebruik daarvoor artikel 17 bij afslaan en artikel 55 bij de genoemde zijdelingse bewegingen.
- Bepaal los daarvan wie moet wachten. Kijk bij afslaan naar artikel 18 en bij een bijzondere manoeuvre naar artikel 54.
Door het teken en de voorrangsregel apart te beoordelen, voorkom je dat je een ingeschakelde richtingaanwijzer verwart met toestemming om direct te gaan.
Veelgestelde vragen
Wanneer is richting aangeven wettelijk verplicht?
Voor alle bestuurders is een teken verplicht vóór het afslaan. Bestuurders van motorvoertuigen en bromfietsers moeten daarnaast een teken geven bij wegrijden, het inhalen van een andere bestuurder van een motorvoertuig, het oprijden en verlaten van de doorgaande rijbaan, het wisselen van rijstrook en alle andere belangrijke zijdelingse verplaatsingen.
Heb je voorrang zodra je richting aangeeft?
Nee. De richtingaanwijzer maakt alleen je voorgenomen beweging kenbaar. Bij een bijzondere manoeuvre, zoals wegrijden of wisselen van rijstrook, moet je volgens artikel 54 RVV 1990 het overige verkeer voor laten gaan.
Moet je richting aangeven bij het wisselen van rijstrook?
Ja. Artikel 55 RVV 1990 verplicht bestuurders van motorvoertuigen en bromfietsers om een teken te geven bij het wisselen van rijstrook.
Moet je richting aangeven wanneer je wegrijdt?
Ja, als bestuurder van een motorvoertuig of als bromfietser. Wegrijden is bovendien een bijzondere manoeuvre. Je moet daarom ook het overige verkeer voor laten gaan.
Moet een fietser richting aangeven?
Een fietser is een bestuurder. Wil een fietser afslaan, dan moet die vóór het afslaan een teken met een richtingaanwijzer of met de arm geven op grond van artikel 17 lid 2 RVV 1990.
Moet je richting aangeven wanneer je een fietser inhaalt?
Artikel 55 noemt specifiek het inhalen van een andere bestuurder van een motorvoertuig. Wissel je bij het inhalen van rijstrook of maak je daarbij een andere belangrijke zijdelingse verplaatsing, dan verplicht datzelfde artikel je om richting aan te geven.
Verkeersregels leren zonder losse trucjes
Bij TurboTheorie leer je eerst welke beweging je ziet en daarna welke regel erbij hoort. Zo kun je een nieuwe verkeerssituatie zelf oplossen.
Bekijk de autotheoriecursus
