Verkeersregels · parkeren
De hoofdregel is vijf meter afstand. Maar om een verkeerssituatie goed te beoordelen, moet je ook weten wat juridisch parkeren is en wanneer een parkeeraanduiding voorgaat.
De hoofdregel: je mag niet parkeren op minder dan vijf meter van een kruispunt. Op het kruispunt zelf mag je je voertuig ook niet vrijwillig laten stilstaan. Stoppen omdat het verkeer dat vereist, is iets anders. Een parkeerplaats die met verkeerstekens is aangewezen, kan een uitzondering vormen op de vijfmeterregel.
De wettelijke regel in gewone taal
Artikel 24, eerste lid, onder a, RVV 1990 verbiedt een bestuurder zijn voertuig te parkeren bij een kruispunt op een afstand van minder dan vijf meter daarvan. Daar hoeft geen parkeerverbodsbord bij te staan.
Deze hoofdregel geldt zowel binnen als buiten de bebouwde kom en zowel vóór als voorbij het kruispunt. Ook maakt het voor deze regel niet uit of het een gelijkwaardig kruispunt of een voorrangskruispunt is. Het gaat om de afstand tot het kruispunt, niet om de aanwezigheid van een bord.
Let op de woorden minder dan vijf meter. Precies vijf meter is niet verboden door deze afstandsregel. Dat betekent alleen niet dat je daar altijd mag parkeren: andere verboden, verkeerstekens en de verkeersveiligheid blijven van belang.
Wanneer is stilstaan juridisch ‘parkeren’?
Je hoeft de motor niet uit te zetten of uit te stappen om juridisch te parkeren. Volgens artikel 1 RVV 1990 is het laten stilstaan van een voertuig parkeren, behalve tijdens de tijd die nodig is voor én daadwerkelijk wordt gebruikt voor het onmiddellijk in- of uitstappen van passagiers of het onmiddellijk laden of lossen van goederen.
Wacht je uit vrije wil op iemand die nog niet klaarstaat om in te stappen? Dan parkeer je. Dat verandert niet doordat je achter het stuur blijft zitten of de motor laat draaien. Ook vrijwillig stoppen om je navigatie in te stellen valt onder parkeren: dat is geen in- of uitstappen en geen laden of lossen.
Ga je drie meter van een kruispunt op die passagier staan wachten, dan is dat parkeren. Zonder een verkeersteken dat op deze parkeerregel voorgaat, overtreed je daarmee de vijfmeterregel.
Laden en lossen heeft een specifieke betekenis
Niet iedere korte stop om iets op te halen is juridisch laden of lossen. Volgens de rechtspraak over artikel 1 RVV 1990 gaat het om direct na het stoppen en bij voortduring in- of uitladen van goederen van enige omvang of enig gewicht, gedurende de tijd die daarvoor nodig is. Alleen zeggen dat je iets komt ophalen, is dus niet genoeg.
Parkeren en stilstaan zijn niet hetzelfde
Bij een verkeerssituatie kijk je eerst waarom het voertuig stilstaat. Daarna beoordeel je de plaats. Artikel 23, eerste lid, onder a, RVV 1990 verbiedt het laten stilstaan op een kruispunt. Dat verbod gaat verder dan een parkeerverbod: je mag daar ook niet vrijwillig stoppen om een passagier direct te laten uitstappen of goederen te lossen.
Moet je stoppen voor rood licht, om voorrang te verlenen of omdat het verkeer voor je stilstaat? Dan is dat geen vrijwillige parkeerstop. Blijf wel rekening houden met artikel 14 RVV 1990: je mag een kruispunt niet blokkeren. Rijd dus niet het kruispunt op als je door een wachtrij de doorgang zou blokkeren.
In de voorbeelden hieronder gaan we uit van een situatie zonder afwijkende parkeeraanduiding.
| Situatie | Juridische kwalificatie | Gevolg van de kruispuntregel |
|---|---|---|
| Je wacht drie meter van het kruispunt op iemand die nog niet klaarstaat. | Parkeren. | Verboden: je parkeert op minder dan vijf meter van het kruispunt. |
| Een passagier stapt onmiddellijk in. Je staat buiten het kruispunt, maar op minder dan vijf meter ervan. | Geen parkeren, zolang je alleen de daarvoor benodigde tijd gebruikt. | De vijfmeterregel voor parkeren verbiedt dit niet. Andere stopverboden en het verbod op gevaar of verkeershinder blijven gelden. |
| Je stopt vrijwillig op het kruispunt om je navigatie in te stellen. | Parkeren, en daarmee ook laten stilstaan. | Verboden op grond van artikel 23, eerste lid, onder a, RVV 1990. |
| Je moet bij het kruispunt stoppen om voorrang te verlenen. | Stoppen vanwege het verkeer, niet parkeren. | De parkeerregel verhindert deze noodzakelijke stop niet. Blokkeer het kruispunt niet. |
| Je parkeert duidelijk verder dan vijf meter van het kruispunt. | Parkeren. | Niet verboden door deze vijfmeterregel. Controleer nog wel alle andere toepasselijke regels en verkeerstekens. |
Ook als je de vijfmeterregel niet overtreedt, mag je niet zomaar onveilig gaan staan. Artikel 5 Wegenverkeerswet 1994 verbiedt gedrag waardoor gevaar op de weg wordt of kan worden veroorzaakt, of waardoor het verkeer wordt of kan worden gehinderd. Alleen voldoende afstand houden is dus niet altijd genoeg.
Wat als er binnen vijf meter een officieel parkeervak ligt?
Een parkeeraanduiding kan de uitkomst veranderen. Volgens artikel 63 RVV 1990 gaan verkeerstekens boven verkeersregels, maar alleen voor zover die regels onverenigbaar zijn met de tekens.
De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State paste dat op 31 augustus 2022 toe op parkeervakken die met een verkeersbord én belijning op het wegdek waren aangewezen. De rechter oordeelde dat parkeren in die vakken niet in strijd was met de vijfmeterregel, ook als de vakken binnen vijf meter van een kruispunt zouden liggen.
Kijk naar de daadwerkelijke verkeerstekens en de voorwaarden van de parkeerplaats. In de genoemde uitspraak waren zowel een verkeersbord als belijning aanwezig. Daaruit volgt niet dat een willekeurig geschilderd vak of afwijkende bestrating altijd toestemming geeft om binnen vijf meter te parkeren.
Een toegestane parkeerplaats maakt de overige regels bovendien niet ongedaan. Houd je aan eventuele beperkingen op het bord of onderbord en parkeer zonder gevaar of verkeershinder te veroorzaken.
Wat geldt bij een inrit of uitrit?
Het RVV omschrijft een kruispunt als een kruising of splitsing van wegen. Een toegang naar bijvoorbeeld een garage is niet alleen doordat er voertuigen in- en uitrijden automatisch een kruispunt.
Voor een inrit of uitrit geldt een eigen bepaling: artikel 24, eerste lid, onder b, RVV 1990 verbiedt parkeren vóór een inrit of uitrit. Bij die bepaling staat geen aparte afstand van vijf meter.
Dat betekent niet dat de vijfmeterregel nooit in de buurt van een uitrit kan gelden. Is op die plek ook sprake van een kruising of splitsing van wegen, of ligt er vlakbij een kruispunt? Dan moet je de kruispuntregel daarnaast beoordelen. Kijk dus naar de inrichting van de hele situatie, niet alleen naar de naam die iemand aan de toegang geeft.
Zo los je deze situatie stap voor stap op
- Bepaal het weggedeelte. Is er een kruising of splitsing van wegen? Let ook op eventuele inritten en uitritten.
- Bepaal waarom het voertuig stilstaat. Een noodzakelijke stop voor het verkeer is iets anders dan vrijwillig wachten, onmiddellijk instappen of laden en lossen.
- Controleer plaats en afstand. Op het kruispunt is vrijwillig laten stilstaan verboden. Bij parkeren ernaast beoordeel je de afstand van vijf meter.
- Controleer de verkeerstekens. Een rechtsgeldige parkeeraanduiding kan voorgaan op de vijfmeterregel. Lees ook de voorwaarden.
- Controleer de overige regels. Andere stop- en parkeerverboden blijven van belang. Veroorzaak geen gevaar of verkeershinder en blokkeer het kruispunt niet.
De valkuil die je moet vermijden
Kijk niet alleen naar de afstand. Iemand die achter het stuur blijft zitten en op een passagier wacht, kan gewoon aan het parkeren zijn. Iemand die voor rood licht wacht, is dat juist niet. Het verschil zit niet in de draaiende motor of de duur van de stop, maar in de reden waarom het voertuig stilstaat en wat er daadwerkelijk gebeurt.
Negeer ook een parkeeraanduiding niet. De vijfmeterregel is de hoofdregel, maar een verkeersteken kan daarop voorgaan. Combineer daarom steeds de plaats, de handeling, de afstand en de verkeerstekens.
Veelgestelde vragen
Hoeveel meter moet je van een kruispunt parkeren?
De hoofdregel is: minstens vijf meter afstand houden. Artikel 24, eerste lid, onder a, RVV 1990 verbiedt parkeren op minder dan vijf meter van een kruispunt. Precies vijf meter is dus niet verboden door deze afstandsregel, maar andere regels en verkeerstekens blijven gelden. Een rechtsgeldige parkeeraanduiding kan voorgaan op de vijfmeterregel.
Geldt de vijfmeterregel ook zonder parkeerverbodsbord?
Ja. Het parkeerverbod staat in artikel 24, eerste lid, onder a, RVV 1990. Er hoeft daarom geen parkeerverbodsbord te staan om deze regel te laten gelden.
Mag je binnen vijf meter iemand direct laten instappen?
Dat kan buiten het kruispunt, maar alleen als je uitsluitend stilstaat voor de tijd die nodig is voor en daadwerkelijk wordt gebruikt voor het onmiddellijk instappen. Dat is geen parkeren volgens artikel 1 RVV 1990. Een ander verbod om stil te staan kan dit alsnog verbieden. Ook mag je geen gevaar of verkeershinder veroorzaken of kunnen veroorzaken.
Mag je op een kruispunt even stilstaan?
Niet om vrijwillig te stoppen, bijvoorbeeld om iemand te laten uitstappen of je navigatie in te stellen. Artikel 23, eerste lid, onder a, RVV 1990 verbiedt het laten stilstaan op een kruispunt. Moet je stoppen omdat het verkeer dat vereist, dan is dat iets anders dan zo’n vrijwillige stop. Je mag een kruispunt niet blokkeren; dat volgt uit artikel 14 RVV 1990.
Mag je in een officieel parkeervak binnen vijf meter van een kruispunt parkeren?
Dat kan wanneer de parkeeraanduiding als verkeersteken voorgaat op de vijfmeterregel. Artikel 63 RVV 1990 regelt die voorrang bij onverenigbare regels en tekens. De Raad van State paste dit toe op parkeervakken die met een verkeersbord én belijning waren aangewezen. Een willekeurig geschilderd vak is dus niet automatisch voldoende. Houd je aan de voorwaarden van de parkeerplaats en aan de overige toepasselijke regels.
Is wachten in de auto hetzelfde als parkeren?
Wacht je uit vrije wil op iemand die nog niet klaarstaat om in te stappen, dan is dat parkeren. In de auto blijven of de motor laten draaien verandert dat niet. Stoppen omdat het verkeer dat vereist, bijvoorbeeld voor rood licht of om voorrang te verlenen, is geen parkeren. Ook het onmiddellijk in- of uitstappen en het onmiddellijk laden of lossen vallen onder de wettelijke uitzonderingen, zolang je voldoet aan de voorwaarden daarvoor.
Geldt vijf meter ook bij een inrit of uitrit?
Niet alleen omdat er een inrit of uitrit is. Artikel 24, eerste lid, onder b, RVV 1990 verbiedt parkeren vóór een inrit of uitrit, maar noemt daarbij geen afstand van vijf meter. Is er op die plek ook een kruispunt of ligt er een kruispunt vlakbij, dan moet je de vijfmeterregel daarvoor afzonderlijk beoordelen.
Leer de regel in de complete verkeerssituatie
Bij theorie draait het niet alleen om vijf meter onthouden. Je moet ook zien waarom iemand stilstaat, waar het kruispunt ligt en welke verkeerstekens gelden.
